‘Je zult daar zijn wat God hier van je heeft kunnen maken’
Deze uitspraak van Henk Binnendijk doet mij denken aan onze manier van leven. Hoe richten wij ons leven in? Wat zijn onze waarden en normen? Waar liggen onze ambities? Wat is onze levensstijl?
Jezus spreekt in de Bergrede (Matteüs 5-7) ook over onze levensstijl, maar Hij is meer geïnteresseerd in wat daarachter schuilgaat. In de Bergrede stelt Hij onze (westerse) levensstijl aan de kaak, maar Hij biedt ons ook een alternatief aan. Hij roept ons op om een christelijke levensstijl te ontwikkelen. Een manier van leven die eeuwigheidswaarde heeft.
In de Bergrede houdt Jezus ons een uitdaging voor en dat is misschien wel de grootste uitdaging in ons leven. Uit de beginverzen blijkt hoe belangrijk deze rede was. Er staat dat Jezus ‘Zich had nedergezet’ (vs. 1). Als een rabbi ging zitten om te onderwijzen, was dat een teken dat hij iets te zeggen had dat van grote betekenis was. Dan lezen we ‘En Hij opende Zijn mond’. Met deze uitdrukking wordt aangegeven dat het om een plechtige gebeurtenis gaat. Deze gebeurtenis heeft hetzelfde belang voor het nieuwe verbond als de wet, die op de berg Sinaï werd gegeven, voor het oude verbond had. Het zijn de basisprincipes van het Koninkrijk.
In de openingsverzen van de Bergrede geeft Jezus antwoord op de vraag ‘Wat voor mensen moeten wij zijn om aan Gods Koninkrijk toe te behoren? En Hij beschrijft acht kenmerken waaraan we zo iemand kunnen herkennen. De eerste vier gaan over onze relatie met God. De volgende vier gaan over onze relatie met anderen.
I. Onze relatie met God
1.1 – ‘Zalig de armen van geest’ (vs. 3)
Het woord ‘arm’ dat hier gebruikt wordt heeft de betekenis van nederig zijn. Zo iemand is zich ervan bewust dat Hij God nodig heeft in zijn leven. Wij staan a.h.w. als een bedelaar voor God en zijn geheel afhankelijk van Zijn hulp.
Deze houding is dus tegengesteld aan een houding van iemand die zegt: “Moreel gezien heb ik een goed leven geleid”. Want zo iemand kan zijn leven alleen maar vergeleken hebben met dat van anderen en niet met de normen van God. Iemand die ‘arm van geest’ is, erkent dat hij in geen enkel opzicht voldoet aan Gods normen; hij begrijpt dat hij tot de nek in de schulden steekt en afhankelijk is van Gods genade. Zo iemand zegt met de tollenaar in Lukas 18: ‘O God, wees mij, zondaar, genadig! (Lc. 18:13).
Voor zulke mensen staat de deur van Gods Koninkrijk wijd open.
1.2 – ‘Zalig die treuren’ (vs. 4).
Vers 3 sluit nauw aan bij Jesaja 61:1; vers 4 sluit naadloos aan op Jesaja 61:2:
“De Geest des Heren HEREN is op mij, omdat de HERE mij gezalfd heeft; Hij heeft mij gezonden om een blijde boodschap te brengen aan ootmoedigen, om te verbinden gebrokenen van hart, om voor gevangenen vrijlating uit te roepen en voor gebondenen opening der gevangenis; om uit te roepen een jaar van het welbehagen des HEREN en een dag der wrake van onze God; om alle treurenden te troosten…” (Jes 61:1-2)
De treurenden zijn de armen uit vs. 3, die bedroefd zijn en klagen over de macht van de boze in de wereld die de gelovigen verdrukt, en die treuren over hun zonden en geestelijke armoede (vgl. 2 Cor. 7:10; Jac. 4:9). Het woord dat hier gebruikt wordt voor treuren is een van de sterkere uitdrukkingen voor droefheid en wordt bijv. gebruikt bij het treuren om een sterfgeval (vgl. Gen. 37:34-35 LXX)[1].
Dit betekent niet dat we als gelovigen nooit gelukkig zouden mogen zijn en altijd gebukt zouden moeten gaan onder de problemen in de wereld. Het gaat veel meer om een erkennen van onze geestelijke armoede en een verlangen naar zuiverheid in ons leven en in de wereld om ons heen.
In de volgende bijdrage zal ik iets meer vertellen over de andere zaligsprekingen.
Geert Hoekstra
[1] Gr. pentheo – cf. Louw & Nida. Greek-English Lexicon of the New Testament Based on Semantic Domains. Vol. I.
